chấm lửng

Trong câu "Tôi nghĩ rằng... thôi, không nói nữa", dấu chấm lửng thể hiện sự ngập ngừng.

Định nghĩa

Danh từ:
- Dấu câu gồm ba chấm tròn đặt cạnh nhau (...), dùng để biểu thị một phần câu bị lược bỏ, một sự ngập ngừng, ngắt quãng, hoặc một ý còn chưa nói hết. Dấu chấm lửng thường tạo ra cảm giác chờ đợi, suy tư hoặc bỏ lửng cho người đọc.
Động từ (dùng trong ngôn ngữ nói, ít trang trọng):
- Hành động sử dụng dấu chấm lửng trong văn bản hoặc lời nói. Ví dụ: "Anh ấy chấm lửng ở đó khiến người nghe tò mò."

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Trong câu "Tôi nghĩ rằng... thôi, không nói nữa", dấu chấm lửng thể hiện sự ngập ngừng.
- Đoạn trích dẫn thường sử dụng chấm lửng để lược bỏ phần không cần thiết, ví dụ: "Văn học là... tấm gương phản chiếu đời sống."
- Cô ấy viết thư kết thúc bằng một dấu chấm lửng đầy tâm trạng.
Động từ (cách dùng khẩu ngữ):
- Đừng chấm lửng giữa chừng như thế, hãy nói hết ý của anh đi.
- Nhà văn thường chấm lửng ở những đoạn cao trào để người đọc tự suy ngẫm.

Các cách sử dụng nâng cao

Dùng để biểu thị sự châm biếm, mỉa mai: Khi đặt sau một từ hoặc cụm từ, dấu chấm lửng có thể hàm ý châm biếm, nghi ngờ.
- Anh ta là một "thiên tài"... thực sự ư?
Dùng trong hội thoại để mô phỏng sự ngắt quãng trong lời nói: Giúp tái hiện nhịp điệu tự nhiên, đứt quãng của đối thoại.
- "Tôi... tôi không biết nói gì bây giờ..." - cô ấp úng.
Dùng để tạo kịch tính, sự hồi hộp: Thường thấy trong văn kể chuyện, truyện trinh thám.
- Cánh cửa mở ra từ từ... và một bóng người xuất hiện.

Biến thể và từ liên quan

Dấu ba chấm: Cách gọi thông thường khác của chấm lửng.
Lược bỏ (ellipsis): Thuật ngữ ngữ pháp chỉ việc bỏ đi một phần của câu mà người đọc/nghe vẫn hiểu được; đây là chức năng chính của dấu chấm lửng.
Ngắt quãng: Hành động hoặc trạng thái bị gián đoạn, có liên quan đến ý nghĩa biểu cảm của dấu chấm lửng.

Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa

Dấu ba chấm (danh từ): Cách gọi khác, cùng chỉ một dấu câu.
Khoảng lặng (danh từ, nghĩa bóng): Chỉ sự im lặng, ngừng lại trong diễn đạt, có thể được thay thế bằng chấm lửng trong văn viết.

Lưu ý sử dụng

Trong văn bản chính thức, học thuật, cần hạn chế dùng chấm lửng một cách tùy tiện. Nó chủ yếu dùng trong trích dẫn có lược bỏ hoặc văn học nghệ thuật.
Khi đánh máy, thường dùng đúng ba dấu chấm (...) thay vì nhiều hơn hoặc ít hơn.
Trong tiếng Việt, sau dấu chấm lửng, việc viết hoa hay không tùy thuộc vào cấu trúc câu. Nếu phần sau là một câu mới hoàn chỉnh, thì chữ cái đầu tiên được viết hoa.